اهدای آثار به مرکز اسناد آستان قدس رضوی؛ جلوه‌‌ای از وقف فرهنگی

ممکن است، اسناد تاریخی و مذهبی از جمله اسناد کهن خاندانی، در منازل ما وجود داشته باشد که از ارزش و اهمیت آنها بی‌خبر باشیم. دراین‌بین، اهدای این اسناد به مراکز فرهنگی معتبری همچون اداره اسناد آستان قدس رضوی در جوار حرم مطهر رضوی، می‌تواند به حفظ و نگهداری این اسناد ارزشمند برای آیندگان و شناخت تاریخ گذشتگان توسط محققان، کمک کند.

به گزارش آستان نیوز، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، هم ‌زمان با ایام پایانی ماه صفر و فرارسیدن سال روز شهادت حضرت رضا (ع)، با هدف اشاعه هر چه بیشتر وقف فرهنگی در کشور، اقدام به معرفی و تجلیل از تنی چند از واقفان این سازمان در محل عکاس‌خانه رضوی در گذر فرهنگی و هنری «روایت نور»، در جوار حرم مطهر رضوی، کرد.
در نخستین برنامه، این سازمان، میزبان سید مسعود فرهنگ، متولد 1349 شد که در حوزه هنر و ادبیات فعالیت دارد. وی مجموعه اسناد تاریخی خانوادگی خود را به آرشیو اداره اسناد این آستان مقدس، اهدا کرده است.
در این مجال، با سید مسعود فرهنگ به گفت‌وگو پرداختیم که در ادامه می‌خوانید:

چرا تصمیم گرفتید اسناد خانوادگی خود را به بارگاه ملکوتی رضوی، اهدا کنید؟
همان‌طور که می‌دانید کارمند آستان قدس رضوی هستم و از آنجایی که بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی و مدیریت اسناد و مطبوعات این آستان مقدس در یک ساختمان فعالیت دارند، با وظایف و خدمات این مدیریت تا حدودی آشنا بودم. البته در ارتباطی که با یکی از کارشناسان اسناد داشتم، به اهمیت اسناد موجود در خانواده‌ام پی بردم. به‌این‌ترتیب، همکاری‌ام با این مجموعه از حدود یک سال قبل، آغاز شد.

درباره اسناد اهدایی خود بیشتر توضیح دهید.

اسناد اهدایی‌ام متعلق به سه خانواده است. نخست، این اسناد به خانواده مرحوم حجت‌الاسلام محمدرضا مشائی که شوهر عمه‌ام بود و در سال 1400 به دیار باقی شتافت، تعلق دارد. دکتر مشائی، استاد گروه آموزشی فلسفه و حكمت اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد بود.
از طریق فرزندانشان، این آثار را که شامل اسنادی در موضوعات مذهبی، تجاری و اقتصادی و نیز فرهنگی می‌شود، دریافت کردم. برخی اسناد این مجموعه اهدایی نیز متعلق به پدربزرگم و همچنین خانواده همسرم، بود.

چطور شد در مسیر جمع‌آوری اسناد تاریخی و وقف و اهدای آنها قدم گذاشتید؟

این اقدامات همچون سایر فعالیت‌های فرهنگی، نیاز به شور و شوق و علاقه باطنی دارد. من خودم هم به حوزه آرشیوسازی و بایگانی کردن، علاقه خاصی دارم.
در واقع، از کودکی این علاقه در وجودم ریشه دوانده بود تا جایی‌که برخی از دفترها و کتاب‌های درسی دوران تحصیلم را همچنان نگه داشتم. بعضی از اقوامم همچون مرحوم دکتر مشائی نیز چنین علاقه‌ای را به حوزه حفظ و نگهداری از آثار فرهنگی داشتند.
البته شکی نیست، اگرآثار فرهنگی همچون اسناد تاریخی در منازل باقی بماند، در گذر زمان، ممکن است از بین برود.
به طور مثال، ممکن است دو نسل بعدی ما، آنها را دور بریزد، اما وقتی این آثار تاریخی به یک موزه یا کتابخانه معتبر نظیر سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اهدا شود، افرادی بیشتری می‌توانند با این اسناد آشنا شوند و از آنها استفاده کنند. به‌این‌ترتیب، این اسناد در دسترس پژوهشگران، قرار می‌گیرد.
هدف اصلی من نیز از انجام این اقدام، حفظ این اسناد تاریخی و امکان استفاده پژوهشگران از آنها در این مجموعه بود. به نظرم، این اسناد می‌تواند در معرض دید عامه مردم نیز، قرار گیرد.

این اقدام فرهنگی، چه بازخوردهایی در خانواده‌تان داشته است؟

بسیار خوشحال هستم که در چنین مسیری قدم برداشتم. این اقدام مورد توجه و تقدیر اعضای خانواده‌ام نیز، قرار گرفته است.

به نظر شما وقف فرهنگی چه اهمیتی در جامعه امروز دارد؟

اهمیت وقف فرهنگی از دیگر انواع وقف، کمتر نیست. به‌خصوص‌که در حوزه فعالیت‌های علمی و پژوهشی، اقدامات بسیاری باید در کشور انجام شود که دراین‌میان، لازمه آن، انجام چنین وقف‌های فرهنگی است.

برخی از افراد، به دنبال فروش نسخه‌های خطی و اسناد تاریخی خود به مراکز فرهنگی هستند، دراین‌میان، اهدای این آثار چه حسی دارد؟
بی‌شک، بر روی بسیاری از اسناد تاریخی، نمی‌توان قیمت گذاشت. بنابراین، وقتی آنها را با جان و دل به یک مرکز فرهنگی معتبر اهدا می‌کنیم، این اقدام بسیار زیباتر بوده و ارزش کار ما را دوچندان می‌کند، به‌خصوص‌ که لذت اهدای آثار تا ابد برای ما، باقی می‌ماند.

در مسیر اشاعه هر چه بیشتر وقف فرهنگی، چه اقداماتی باید در کشور انجام شود؟

تبلیغات، یکی از مهمترین اقدامات در مسیر اشاعه وقف فرهنگی است. مردم باید با فعالیت‌های مراکز فرهنگی همچون مدیریت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی که در حوزه نگهداری آثار، آرشیوسازی و ارائه خدمات به محققان، فعالیت می‌کند، آشنا شوند.
با اطلاع‌رسانی گسترده‌تر و قرار دادن مشوق‌هایی در این مسیر، می‌توان شاهد جذب افراد علاقه‌مند به گردآوری و اهدای آثار فرهنگی، بود.